Wójt, burmistrz, prezydent miasta
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta to najważniejsza osoba wykonawcza w gminie. To on odpowiada za bieżące zarządzanie gminą, kieruje urzędem, przygotowuje projekty uchwał, wykonuje budżet, gospodaruje mieniem komunalnym, reprezentuje gminę na zewnątrz i wykonuje uchwały rady gminy.
W praktyce oznacza to, że jeżeli rada gminy wyznacza kierunek działania przez uchwały, to wójt, burmistrz albo prezydent miasta odpowiada za ich realizację.
To bardzo ważne rozróżnienie. Rada gminy uchwala i kontroluje, a wójt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje i zarządza.
Ustawa o samorządzie gminnym wskazuje, że organem wykonawczym gminy jest wójt. W gminie, której siedziba władz znajduje się w mieście, organem wykonawczym jest burmistrz, a w miastach powyżej 100 tysięcy mieszkańców — prezydent miasta. (Inforlex)
Wójt, burmistrz i prezydent miasta — jaka jest różnica?
W praktyce różnica dotyczy przede wszystkim rodzaju gminy.
Wójt jest organem wykonawczym w gminie wiejskiej.
Burmistrz jest organem wykonawczym w gminie, której siedziba władz znajduje się w mieście. Najczęściej chodzi o gminy miejskie albo miejsko-wiejskie.
Prezydent miasta jest organem wykonawczym w większych miastach, w szczególności w miastach powyżej 100 tysięcy mieszkańców oraz w miastach, w których prezydent był organem wykonawczym na podstawie wcześniejszych przepisów. (Inforlex)
Dla mieszkańca najważniejsze jest to, że wójt, burmistrz i prezydent miasta pełnią bardzo podobną funkcję: są organem wykonawczym gminy.
W dalszej części artykułu dla uproszczenia często będzie używane słowo wójt, ale te same zasady odnoszą się również do burmistrza i prezydenta miasta, chyba że przepisy szczególne mówią inaczej.
Organ wykonawczy, czyli kto?
W gminie są dwa podstawowe organy:
rada gminy — organ stanowiący i kontrolny,
wójt, burmistrz albo prezydent miasta — organ wykonawczy.
Organ wykonawczy oznacza, że wójt nie tylko reprezentuje gminę, ale przede wszystkim odpowiada za praktyczne wykonywanie zadań gminy.
To on zarządza codziennym funkcjonowaniem urzędu, przygotowuje wiele spraw dla rady, wykonuje budżet, podpisuje umowy, organizuje pracę jednostek, wydaje zarządzenia i odpowiada za administracyjne działanie gminy.
Rada podejmuje uchwałę budżetową, ale to wójt wykonuje budżet. Rada uchwala miejscowy plan, ale procedurę przygotowania projektu prowadzi organ wykonawczy. Rada uchwala program, ale jego realizacja należy do wójta i podległych mu jednostek.
Wybór wójta, burmistrza i prezydenta miasta
Wójt, burmistrz i prezydent miasta są co do zasady wybierani bezpośrednio przez mieszkańców w wyborach samorządowych. Państwowa Komisja Wyborcza wyjaśnia, że zasadą jest bezpośredni wybór wójta, burmistrza lub prezydenta miasta przez mieszkańców, choć w szczególnej sytuacji może dojść do wyboru przez radę, gdy wystartuje tylko jeden kandydat i nie uzyska wymaganej większości. (Państwowa Komisja Wyborcza)
To oznacza, że wójt nie jest wybierany przez radnych, lecz ma własny mandat od mieszkańców.
Dlatego relacja między radą a wójtem nie jest relacją zwykłego przełożonego i podwładnego. Rada ma funkcję kontrolną i stanowiącą, ale wójt również ma samodzielne kompetencje wynikające z ustawy i wyboru mieszkańców.
Kadencja wójta
Kadencja wójta jest powiązana z kadencją rady gminy. Ustawa wskazuje, że kadencja wójta rozpoczyna się w dniu rozpoczęcia kadencji rady gminy albo wyboru go przez radę gminy i upływa z dniem upływu kadencji rady gminy. (Inforlex)
W praktyce mieszkańcy wybierają jednocześnie radnych oraz wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, ale mogą wybrać radę z innego środowiska politycznego niż organ wykonawczy.
Dlatego w niektórych gminach rada i wójt dobrze współpracują, a w innych między tymi organami występuje silny spór polityczny lub programowy.
Najważniejsze zadania wójta
Ustawa o samorządzie gminnym wskazuje, że wójt wykonuje uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. Do jego zadań należy w szczególności przygotowywanie projektów uchwał rady, określanie sposobu wykonywania uchwał, gospodarowanie mieniem komunalnym, wykonywanie budżetu oraz zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. (SIP Lex)
W praktyce oznacza to, że wójt odpowiada m.in. za:
przygotowywanie projektów uchwał,
wykonywanie uchwał rady gminy,
przygotowanie projektu budżetu,
wykonywanie budżetu po jego uchwaleniu,
zarządzanie majątkiem gminy,
kierowanie urzędem gminy,
zatrudnianie kierowników jednostek organizacyjnych,
podpisywanie umów w imieniu gminy,
organizowanie przetargów i inwestycji,
wydawanie decyzji administracyjnych w sprawach należących do gminy,
reprezentowanie gminy na zewnątrz,
reagowanie na bieżące potrzeby mieszkańców w zakresie kompetencji gminy.
To bardzo szeroki zakres odpowiedzialności.
Wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy
Jedno z najważniejszych zdań w ustawie brzmi: wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. (SIP Lex)
To oznacza, że wójt odpowiada za codzienną pracę gminy.
Do bieżących spraw mogą należeć m.in.:
organizacja pracy urzędu,
realizacja inwestycji,
nadzór nad jednostkami gminnymi,
reagowanie na awarie i zgłoszenia,
wykonywanie usług publicznych,
kontakty z mieszkańcami,
współpraca z powiatem, województwem i administracją rządową,
podpisywanie dokumentów i umów,
prowadzenie spraw administracyjnych,
wdrażanie uchwał rady,
zarządzanie kryzysowe w zakresie gminy.
Rada gminy nie zajmuje się takimi sprawami dzień po dniu. Może je kontrolować, pytać o nie, oceniać, uchwalać środki i kierunki działania, ale bieżące zarządzanie należy do wójta.
Wójt jako kierownik urzędu
Wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy. Organizację i zasady funkcjonowania urzędu określa regulamin organizacyjny nadany przez wójta, a kierownikiem urzędu jest właśnie wójt. Może on też powierzyć prowadzenie określonych spraw gminy w swoim imieniu zastępcy wójta albo sekretarzowi gminy. (Standardy Prawa)
To oznacza, że urząd gminy nie jest osobnym niezależnym bytem oderwanym od wójta.
Urząd jest aparatem pomocniczym, przez który wójt wykonuje zadania.
W praktyce wójt:
organizuje pracę urzędu,
nadaje regulamin organizacyjny,
kieruje pracownikami urzędu,
ustala podział zadań,
powierza sprawy zastępcy lub sekretarzowi,
odpowiada za jakość obsługi mieszkańców,
nadzoruje wykonywanie zadań administracyjnych,
podpisuje zarządzenia, decyzje, umowy i pisma w zakresie swojej właściwości.
Zastępca wójta, burmistrza albo prezydenta
Wójt może mieć zastępcę albo zastępców. Powołuje ich i odwołuje w drodze zarządzenia oraz określa ich liczbę w granicach określonych ustawą. Liczba zastępców zależy od liczby mieszkańców gminy. (SIP Lex)
Zastępca nie jest wybierany przez mieszkańców. Jest powoływany przez wójta.
W praktyce zastępca może zajmować się określonymi obszarami, np. inwestycjami, oświatą, gospodarką komunalną, sprawami społecznymi, transportem albo organizacją pracy urzędu. Zakres jego działania zależy od decyzji wójta i wewnętrznej organizacji urzędu.
Mieszkańcy często mają kontakt z zastępcą, szczególnie w większych gminach i miastach, ale formalnie organem wykonawczym pozostaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Sekretarz gminy i skarbnik gminy
Obok wójta ważną rolę w urzędzie pełnią sekretarz i skarbnik.
Sekretarz gminy jest zwykle związany z organizacją pracy urzędu, sprawami administracyjnymi, kadrowymi i prawidłowym funkcjonowaniem urzędu jako instytucji.
Skarbnik gminy odpowiada za finanse gminy. To bardzo ważna funkcja, bo budżet, sprawozdania, zobowiązania, wydatki, dochody i kontrola finansowa wymagają szczególnej odpowiedzialności.
Skarbnika powołuje i odwołuje rada gminy na wniosek wójta. To pokazuje, że przy finansach gminy potrzebna jest współpraca organu wykonawczego i rady.
Wójt a rada gminy
Relacja między wójtem a radą jest jednym z najważniejszych elementów samorządu gminnego.
Najprościej:
rada gminy uchwala,
wójt wykonuje,
rada kontroluje,
wójt zarządza,
rada decyduje o budżecie,
wójt przygotowuje projekt i wykonuje budżet,
rada uchwala plany i regulaminy,
wójt prowadzi procedury i wdraża przyjęte uchwały.
W realizacji zadań własnych gminy wójt podlega wyłącznie radzie gminy, ale nie oznacza to, że rada może dowolnie wydawać mu polecenia w każdej bieżącej sprawie. (ISAP)
To rozróżnienie jest bardzo ważne, bo pozwala zrozumieć, dlaczego czasem rada może krytykować działania wójta, ale nie może samodzielnie przejąć zarządzania urzędem.
Wójt a budżet gminy
Budżet jest jednym z najważniejszych obszarów działania wójta.
To wójt przygotowuje projekt budżetu i przedstawia go radzie. Rada budżet uchwala, ale po uchwaleniu to wójt odpowiada za jego wykonanie.
W praktyce wójt odpowiada za:
realizację dochodów,
dokonywanie wydatków,
prowadzenie inwestycji,
podpisywanie umów,
ogłaszanie przetargów,
rozliczanie dotacji,
spłacanie zobowiązań,
przygotowywanie zmian w budżecie,
przedstawianie sprawozdań,
pilnowanie dyscypliny finansów publicznych.
Jeżeli mieszkańcy pytają, dlaczego inwestycja nie została wykonana, często trzeba sprawdzić nie tylko uchwałę budżetową, ale także to, jak przebiegało wykonanie budżetu, przetargi, dokumentacja i realizacja zadania.
Wójt a inwestycje gminne
Wójt ma ogromne znaczenie przy inwestycjach.
Rada może zabezpieczyć środki w budżecie i podjąć uchwały, ale samo przeprowadzenie inwestycji wymaga działań wykonawczych.
Chodzi m.in. o:
przygotowanie dokumentacji,
uzyskanie decyzji i uzgodnień,
ogłoszenie postępowania przetargowego,
wybór wykonawcy,
podpisanie umowy,
nadzór nad realizacją,
odbiór robót,
rozliczenie faktur,
informowanie mieszkańców o postępach,
rozwiązywanie problemów w trakcie inwestycji.
Dlatego wójt jest odpowiedzialny za praktyczną stronę realizacji inwestycji gminnych.
Wójt a majątek gminy
Wójt gospodaruje mieniem komunalnym. (SIP Lex)
Mieniem gminy mogą być m.in.:
nieruchomości,
budynki urzędu, szkół, świetlic i instytucji,
drogi gminne,
place i tereny publiczne,
lokale komunalne,
obiekty sportowe,
wyposażenie,
udziały w spółkach komunalnych,
infrastruktura techniczna.
Wójt zarządza tym majątkiem w granicach prawa i uchwał rady. Przy ważniejszych sprawach majątkowych potrzebne są uchwały rady gminy, ale bieżące gospodarowanie mieniem jest zadaniem organu wykonawczego.
Wójt a decyzje administracyjne
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta jest organem administracji publicznej w wielu indywidualnych sprawach mieszkańców.
Może to dotyczyć m.in.:
decyzji podatkowych,
spraw środowiskowych w określonym zakresie,
warunków zabudowy,
lokalizacji inwestycji celu publicznego,
zezwoleń i zaświadczeń,
spraw z zakresu pomocy społecznej wykonywanych przez upoważnione osoby,
spraw ewidencyjnych i administracyjnych,
innych spraw wynikających z przepisów szczególnych.
Część decyzji podpisuje sam wójt, a część mogą podpisywać upoważnieni pracownicy urzędu.
To ważne, bo rada gminy nie może ręcznie ingerować w indywidualną decyzję administracyjną. Takie sprawy podlegają procedurom administracyjnym, odwołaniom i kontroli zgodnie z przepisami.
Wójt a urząd gminy
Dla mieszkańca urząd gminy jest często „twarzą” samorządu.
To tam składa się wnioski, odbiera dokumenty, załatwia podatki, sprawy meldunkowe, odpady, zaświadczenia, planowanie przestrzenne, lokalne zgłoszenia, sprawy społeczne i wiele innych tematów.
Za organizację pracy urzędu odpowiada wójt jako kierownik urzędu. (Standardy Prawa)
Jeżeli urząd działa sprawnie, mieszkańcy często to odczuwają. Jeżeli działa wolno, chaotycznie albo niekomunikatywnie, odpowiedzialność organizacyjna wraca do kierownictwa urzędu.
Wójt nie wykonuje oczywiście każdej czynności osobiście, ale odpowiada za system działania urzędu.
Wójt a jednostki organizacyjne gminy
Gmina realizuje swoje zadania nie tylko przez urząd.
Ma też jednostki organizacyjne, np.:
szkoły,
przedszkola,
ośrodek pomocy społecznej,
zakład komunalny,
centrum usług wspólnych,
bibliotekę,
dom kultury,
jednostki sportu i rekreacji,
inne jednostki utworzone przez gminę.
Wójt zatrudnia i zwalnia kierowników gminnych jednostek organizacyjnych, jeśli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. (SIP Lex)
To oznacza, że ma istotny wpływ na to, kto zarządza jednostkami gminy. Jednocześnie każda jednostka działa w określonych ramach prawnych, budżetowych i organizacyjnych.
Wójt jako reprezentant gminy
Wójt reprezentuje gminę na zewnątrz. (SIP Lex)
W praktyce oznacza to udział w kontaktach z:
powiatem,
województwem,
administracją rządową,
innymi gminami,
przedsiębiorcami,
organizacjami społecznymi,
instytucjami publicznymi,
mieszkańcami,
mediami,
partnerami inwestycyjnymi,
podmiotami realizującymi zadania dla gminy.
Wójt podpisuje umowy, występuje w imieniu gminy i odpowiada za oficjalne stanowisko organu wykonawczego.
Wójt a sytuacje kryzysowe
Wójt ma istotną rolę w sytuacjach kryzysowych na terenie gminy.
Może to dotyczyć m.in.:
powodzi,
podtopień,
wichur,
awarii wodociągów,
przerw w dostawie energii,
zagrożeń pożarowych,
ewakuacji,
zdarzeń drogowych wpływających na gminę,
zagrożeń dla mieszkańców,
organizacji komunikatów i ostrzeżeń.
W takich sytuacjach wójt współpracuje ze służbami, powiatem, wojewodą, OSP, policją, strażą pożarną, jednostkami gminnymi i innymi instytucjami.
Dla mieszkańców ważne jest, aby gmina miała dobre kanały komunikacji kryzysowej, bo w sytuacjach zagrożenia sama decyzja administracyjna nie wystarczy. Liczy się szybka informacja.
Wójt a mieszkańcy
Wójt powinien być dostępny dla mieszkańców, ale nie oznacza to, że każdą sprawę musi załatwiać osobiście.
W dużej gminie albo mieście wiele spraw trafia najpierw do odpowiednich wydziałów, referatów, jednostek lub pracowników. To naturalne, bo organ wykonawczy nie byłby w stanie samodzielnie prowadzić każdej sprawy.
Mieszkańcy mogą kontaktować się z wójtem lub urzędem m.in. przez:
pisma,
wnioski,
skargi,
petycje,
spotkania,
dyżury,
konsultacje społeczne,
zebrania wiejskie,
radnych,
sołtysów i rady osiedli,
formularze elektroniczne,
media społecznościowe, jeśli gmina używa ich oficjalnie.
Najskuteczniejsze zgłoszenia są konkretne: wskazują miejsce, problem, skutki i oczekiwane działanie.
Czego wójt nie może zrobić samodzielnie?
Wójt ma duże kompetencje, ale nie może wszystkiego.
Nie może samodzielnie:
uchwalić budżetu gminy,
uchwalić miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
ustalić podatków lokalnych bez uchwały rady,
zmienić statutu gminy,
podjąć części ważnych decyzji majątkowych zastrzeżonych dla rady,
zaciągać zobowiązań poza granicami prawa i uchwał,
ignorować uchwał rady,
wydać decyzji sprzecznej z przepisami,
rozwiązać spraw należących do powiatu, województwa albo administracji rządowej,
wejść na cudzy teren bez podstawy prawnej,
wykonać inwestycji bez środków, dokumentacji i procedur.
Dlatego czasem odpowiedź urzędu brzmi: „to wymaga uchwały rady”, „to wymaga środków w budżecie”, „to należy do powiatu”, „to wymaga procedury”. Nie zawsze jest to unikanie odpowiedzialności. Czasem tak po prostu wygląda podział kompetencji.
Czego rada nie może zrobić za wójta?
Z drugiej strony rada gminy również nie może przejąć roli wójta.
Rada nie powinna:
zarządzać codzienną pracą urzędu,
wydawać poleceń pracownikom urzędu,
podpisywać umów za gminę,
prowadzić przetargów,
wydawać indywidualnych decyzji administracyjnych,
zastępować wójta w bieżącym zarządzaniu,
samodzielnie realizować inwestycji,
decydować o organizacji pracy urzędu zamiast wójta.
To ważne, bo mieszkańcy często mówią: „rada powinna kazać wójtowi to zrobić”. W wielu sprawach rada może kontrolować, pytać, uchwalać środki, przyjmować programy i oceniać wykonanie, ale bieżące zarządzanie należy do organu wykonawczego.
Wójt a radni — współpraca albo konflikt
Wójt i rada mogą ze sobą dobrze współpracować albo pozostawać w konflikcie.
Współpraca jest potrzebna, bo bez niej trudno prowadzić duże inwestycje, przyjmować budżet, uchwalać plany miejscowe i realizować programy.
Konflikt może pojawiać się wtedy, gdy:
rada ma inną wizję rozwoju gminy niż wójt,
wójt nie ma większości w radzie,
radni zarzucają organowi wykonawczemu brak informacji,
wójt uważa, że rada blokuje działania,
spór dotyczy budżetu, inwestycji albo planowania przestrzennego,
w grę wchodzą ambicje polityczne albo lokalne podziały.
Spór sam w sobie nie jest zły. Może być normalną częścią demokracji lokalnej. Problem zaczyna się wtedy, gdy konflikt paraliżuje gminę albo mieszkańcy przestają rozumieć, kto za co odpowiada.
Wójt a absolutorium i wotum zaufania
Wójt podlega ocenie rady w określonych procedurach.
Po zakończeniu roku rada rozpatruje sprawozdanie z wykonania budżetu i podejmuje uchwałę w sprawie absolutorium. Absolutorium dotyczy przede wszystkim wykonania budżetu.
Rada rozpatruje też raport o stanie gminy i podejmuje uchwałę w sprawie wotum zaufania.
Te procedury są ważne, bo pokazują, czy rada akceptuje sposób wykonywania budżetu i ogólny kierunek działania organu wykonawczego.
Dla mieszkańców są to dobre momenty, aby przyjrzeć się pracy wójta, burmistrza albo prezydenta miasta w sposób bardziej uporządkowany niż przez pojedyncze wpisy w internecie.
Wójt a lokalna komunikacja
Wójt ma duży wpływ na sposób komunikacji gminy z mieszkańcami.
To od organu wykonawczego i urzędu zależy, czy mieszkańcy otrzymują jasne informacje o:
inwestycjach,
utrudnieniach drogowych,
awariach,
konsultacjach społecznych,
budżecie,
planach miejscowych,
odpadach,
programach społecznych,
transportcie,
wydarzeniach,
zagrożeniach i sytuacjach kryzysowych.
Dobra komunikacja nie polega tylko na tym, że informacja pojawi się w BIP. BIP jest ważny formalnie, ale mieszkańcy często potrzebują prostego wyjaśnienia, przypomnienia i dotarcia przez kanały, których rzeczywiście używają.
Wójt a media społecznościowe
Coraz częściej wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast komunikują się przez media społecznościowe.
Może to być bardzo skuteczne, bo mieszkańcy szybciej dowiadują się o sprawach lokalnych. Trzeba jednak odróżniać:
oficjalny profil urzędu,
profil wójta jako osoby publicznej,
prywatny profil,
lokalne grupy mieszkańców,
BIP i stronę urzędu, które mają znaczenie formalne.
Dla mieszkańca ważne jest to, że post w mediach społecznościowych może informować o sprawie, ale nie zawsze zastępuje oficjalne ogłoszenie, uchwałę, decyzję albo dokument w BIP.
Dla gminy ważne jest natomiast to, że media społecznościowe mogą bardzo zwiększyć zasięg informacji, szczególnie w sprawach pilnych i praktycznych.
Wójt a lokalne grupy mieszkańców
Lokalne grupy mieszkańców mogą być dla wójta, burmistrza albo prezydenta miasta ważnym kanałem komunikacji z mieszkańcami.
Mogą pomagać w informowaniu o:
awariach,
remontach dróg,
zmianach organizacji ruchu,
konsultacjach,
naborach do programów,
wydarzeniach,
zagrożeniach,
odbiorze odpadów,
działaniach społecznych,
ważnych decyzjach rady i urzędu.
Grupa nie zastępuje oficjalnych kanałów gminy, ale może sprawić, że komunikat realnie dotrze do mieszkańców.
To szczególnie ważne w sytuacjach, gdy liczy się czas albo gdy informacja dotyczy konkretnej miejscowości.
Jak mieszkaniec może dobrze zgłosić sprawę do wójta?
Dobre zgłoszenie powinno być konkretne.
Warto podać:
miejscowość,
dokładną lokalizację,
opis problemu,
zdjęcia, jeśli są pomocne,
informację, od kiedy problem występuje,
czy sprawa dotyczy bezpieczeństwa,
czy była już zgłaszana wcześniej,
czy dotyczy drogi gminnej, powiatowej, wojewódzkiej albo prywatnej, jeśli wiadomo,
jakiego działania oczekuje mieszkaniec,
dane kontaktowe.
Przykład dobrego zgłoszenia:
„W miejscowości X, przy ul. Y, na wysokości posesji nr 14, od kilku tygodni nie świeci lampa uliczna. Po zmroku jest tam bardzo ciemno, a dzieci wracają tą drogą z przystanku. Proszę o sprawdzenie, czy lampa należy do gminnego systemu oświetlenia i przekazanie sprawy do naprawy.”
Takie zgłoszenie jest skuteczniejsze niż ogólne: „wójt nic nie robi z lampami”.
Najczęstsze nieporozumienia
W sprawach dotyczących wójta, burmistrza albo prezydenta miasta często pojawiają się podobne błędy.
„Wójt może wszystko.”
Nie. Wójt działa w granicach prawa, budżetu, uchwał rady i kompetencji gminy.
„Rada jest szefem wójta w każdej sprawie.”
Nie. Rada kontroluje i uchwala, ale nie zarządza codziennie urzędem.
„Wójt sam uchwala budżet.”
Nie. Wójt przygotowuje projekt i wykonuje budżet, ale budżet uchwala rada.
„Radni odpowiadają za każdą decyzję urzędu.”
Nie. Za bieżące zarządzanie odpowiada organ wykonawczy.
„Wójt może naprawić każdą drogę na terenie gminy.”
Nie. Najpierw trzeba ustalić, czy droga jest gminna, powiatowa, wojewódzka, krajowa czy prywatna.
„Skoro wójt jest wybrany bezpośrednio, rada nie ma znaczenia.”
Nie. Bez rady nie da się uchwalić budżetu, planów miejscowych, wielu regulaminów i kluczowych uchwał.
Dlaczego funkcja wójta jest tak ważna?
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta ma ogromny wpływ na tempo i sposób działania gminy.
Od jego pracy zależy m.in.:
jak sprawnie działa urząd,
czy inwestycje są przygotowywane na czas,
czy gmina korzysta z dofinansowań,
czy mieszkańcy są informowani,
czy jednostki gminne współpracują,
czy budżet jest wykonywany odpowiedzialnie,
czy problemy mieszkańców są analizowane,
czy gmina ma strategię rozwoju,
czy konflikty są rozwiązywane,
czy urząd jest otwarty na rozmowę.
Dobry organ wykonawczy nie musi obiecywać wszystkiego. Powinien natomiast umieć zarządzać, wyjaśniać decyzje, prowadzić inwestycje, współpracować z radą i reagować na realne potrzeby mieszkańców.
Podsumowanie
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta jest organem wykonawczym gminy.
Wójt działa w gminie wiejskiej.
Burmistrz działa w gminie, której siedziba władz znajduje się w mieście.
Prezydent miasta działa w większych miastach, w szczególności powyżej 100 tysięcy mieszkańców. (Inforlex)
Do najważniejszych zadań organu wykonawczego należy wykonywanie uchwał rady gminy, przygotowywanie projektów uchwał, wykonywanie budżetu, gospodarowanie mieniem komunalnym, kierowanie bieżącymi sprawami gminy, reprezentowanie gminy na zewnątrz i kierowanie urzędem. (SIP Lex)
Rada gminy uchwala i kontroluje.
Wójt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje i zarządza.
Dla mieszkańca najważniejsze jest to, aby rozumieć ten podział. Jeżeli sprawa dotyczy uchwały, budżetu, planu miejscowego albo lokalnych przepisów, ważna jest rada. Jeżeli dotyczy bieżącego działania urzędu, wykonania inwestycji, organizacji pracy gminy albo realizacji uchwał, kluczową rolę ma organ wykonawczy.
Dobrze działająca gmina potrzebuje obu tych elementów: odpowiedzialnej rady i sprawnego wójta, burmistrza albo prezydenta miasta.
Źródła merytoryczne
Podstawą merytoryczną artykułu są przepisy ustawy o samorządzie gminnym dotyczące organu wykonawczego gminy, zadań wójta, kierowania bieżącymi sprawami gminy, wykonywania uchwał rady, gospodarowania mieniem komunalnym, wykonywania budżetu, kierowania urzędem oraz informacje Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące wyboru wójta, burmistrza i prezydenta miasta. (Inforlex)
W lokalnych grupach często pojawiają się pytania o to, co może zrobić wójt, burmistrz albo prezydent miasta, a co należy do rady gminy. Mieszkańcy pytają o drogi, budżet, inwestycje, urząd, decyzje administracyjne, konsultacje, szkoły, odpady i bieżące sprawy gminy.
Nie zawsze jednak wiadomo, że rada przede wszystkim uchwala i kontroluje, a wójt, burmistrz albo prezydent miasta wykonuje uchwały, zarządza gminą i kieruje urzędem.
W cyklu PL-MEDIA „Samorząd po ludzku” wyjaśniamy przystępnym językiem, jak działa samorząd i za co odpowiadają poszczególne instytucje.